Καλοήθεις παθήσεις του μαστού

Αυτό το άρθρο έχει ως θέμα τις καλοήθεις παθήσεις του μαστού. Συγκεκριμένα, θα δούμε τις διαγνωστικές προσεγγίσεις αυτής της ομάδας παθήσεων, καθώς και λεπτομέρειες για τα ευρήματα κάθε πάθησης.

Περιεχόμενα

Ο Μαστός
Παθήσεις του μαστού
Καλοήθεις παθήσεις του μαστού
Ινοκυστική νόσος του μαστού
Αδένωση
Θηλωμάτωση
Ενδοπορώδες θήλωμα
Ινοαδένωμα
Λίπωμα
Κύστεις του μαστού

Ο ΜΑΣΤΟΣ

Οι μαστοί είναι αδενικοί ημισφαιρικοί σχηματισμοί, διαφόρου μεγέθους και σχήματος στις γυναίκες, στο πρόσθιο θωρακικό τοίχωμα περίπου από την πρόσθια μασχαλιαία γραμμή μέχρι την πλάγια γραμμή του στέρνου. Αποτελούνται κυρίως από δύο ειδών ιστούς:

• από τον μαζικό ή μαστικό αδένα (με τους λοβούς και τους πόρους) και
• από το υπόστρωμα (περιμαστικό λίπος και υποστηρικτικοί σύνδεσμοι).

Ο αδένας μοιάζει με δίσκο ή καλύτερα με σφουγγάρι που φαίνεται να αποτελείται από 12 μέχρι και 20 μικρότερα σφουγγαράκια (λοβοί), που συγκρατούνται το ένα δίπλα στο άλλο, με ινώδεις ταινίες, τους συνδέσμους του Cooper. Αυτοί οι σύνδεσμοι, διαπερνούν ακτινωτά το πρόσθιο τμήμα του περιμαστικού λίπους και καθηλώνουν τον αδένα
κάτω από τη θηλαία άλω. Η οπίσθια επιφάνεια του αδένα χωρίζεται από την περιτονία του μείζονος θωρακικού μυός με λίγο ινολιπώδη ιστό. Οι γαλακτοφόροι πόροι των λοβών συγκλίνουν προς τη θηλαία άλω και σχηματίζουν τον κύριο γαλακτοφόρο πόρο που εκβάλει στη θηλή. Οι λοβοί του αδένα αποτελούνται από μικρότερους σχηματισμούς, τα
λόβια, που διαμορφώνονται σε συμπλέγματα (κυψελίδες) γύρω από τους μικρούς πόρους. Στα λόβια παράγεται το γάλα. Αυτοί οι ιστοί, δηλαδή ο μαζικός αδένας αλλά και το υπόστρωμα, μπορεί να εμφανίσουν αλλαγές που προκαλούν παθήσεις, άλλοτε κακοήθεις (καρκίνος) αλλά τις περισσότερες φορές καλοήθεις (μη καρκινικές) παθήσεις του μαστού.

ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ

Οι καλοήθεις παθήσεις του μαστού είναι πολύ συχνές και αφορούν περίπου 9 στις 10 γυναίκες! Όμως δεν πρέπει, όταν υπάρχει κάποιο εύρημα, να θεωρούμε απαραίτητα ότι πρόκειται για μία από αυτές. Ο αποκλεισμός των κακοήθων παθήσεων και ειδικότερα του καρκίνου είναι υπόθεση του ειδικού γιατρού. Εδώ θα πρέπει να τονίσουμε τα ενδεχόμενα ευρήματα που θα πρέπει να οδηγούν άμεσα στο γιατρό. Εάν παρατηρήσετε κάποια από τα παρακάτω περιγραφόμενα ή οποιεσδήποτε αλλαγές στους μαστούς για περισσότερο από δύο εβδομάδες τότε θα πρέπει να ενημερώσετε το γιατρό σας.

• Διόγκωση των μασχαλιαίων λεμφαδένων
• Αλλαγή στο μέγεθος, στο σχήμα, στην υφή του δέρματος ή και στο χρώμα του δέρματος του μαστού
• Ερυθρότητα στο δέρμα του μαστού
• Κάποια μάζα ή κάποιο ‘γρομπαλάκι’ στην ψηλάφηση
• Κάποιο ‘λακκάκι’ ή κάποια πτυχή στο μαστό
• Κάποια αλλαγή στη θηλή ή έκκριμα από αυτήν
• Εισολκή ή αλλαγή ‘κατεύθυνσης’ της θηλής
• Απολέπιση στο δέρμα του μαστού

Όπως γίνεται αντιληπτό, είναι ιδιαίτερα σημαντικό να γίνει διαφορική διάγνωση, δηλαδή να προσδιοριστεί αν τα προβλήματα οφείλονται σε καλοήθεις ή σπανιότερα σε κακοήθεις παθήσεις. Ο γιατρός σας θα δώσει τη λύση.

ΚΑΛΟΗΘΕΙΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ

Οι καλοήθεις παθήσεις του μαστού αφορούν σχεδόν το 90% του συνόλου της παθολογίας του μαστού και είναι καταστάσεις με μεγάλη ποικιλομορφία στην εμφάνιση και την κλινική εικόνα. Συνήθη ευρήματα που θα οδηγήσουν σε περαιτέρω έλεγχο, είναι είτε κάποιο ψηλαφητό μόρφωμα είτε αλλαγή στο μέγεθος ή το σχήμα του μαστού. Περίπου το 80% των ψηλαφητών μορφωμάτων στο μαστό, αφορούν καλοήθεις παθήσεις. Κοινό χαρακτηριστικό των καλοήθων παθήσεων του μαστού είναι
η αδενική και η ινώδης δυσπλασία του αδένα.

Οι πιο συνήθεις καλοήθεις παθήσεις του μαστού είναι:

•ινοκυστικές αλλοιώσεις
•καλοήθεις όγκοι του μαστού
•φλεγμονές του μαστού

Πολλές φορές είναι πολύ δύσκολη η διαφορική διάγνωσή τους μόνο με την ψηλάφηση και την κλινική εξέταση. Έτσι, αρωγοί στην περαιτέρω διερεύνηση, έρχονται οι απεικονιστικές εξετάσεις (το υπερηχογράφημα με κεφαλές μεγάλης συχνότητας και έγχρωμο Doppler και η μαστογραφία). Αυτές είναι απαραίτητες και πολλές φορές αλληλοσυμπληρούμενες, για τη διερεύνηση και των καλοήθων παθήσεων του μαστού. Αν κριθεί ότι χρειάζεται περαιτέρω έλεγχος τότε έχουν θέση και άλλες εξετάσεις, όπως η οδηγούμενη με υπέρηχο παρακέντηση με βελόνα, η κυτταρολογική εξέταση του πιθανού εκκρίματος της θηλής αλλά και η βιοψία.

ΙΝΟΚΥΣΤΙΚΗ ΝΟΣΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ

Η ινοκυστική νόσος του μαστού είναι μια πολύ συχνή, καλοήθης κατάσταση στην οποία μια γυναίκα διαμαρτύρεται για επώδυνα ψηλαφητά ευρήματΑ, στους μαστούς της. Είναι πιο συχνή από 25 μέχρι 50 ετών ενώ τα ευρήματα αυξάνουν με την πάροδο της ηλικίας και παρουσιάζουν τη μεγαλύτερη έξαρσή τους από 35 μέχρι 50 ετών. Πάνω από το 60% των γυναικών θα
αναπτύξουν ινοκυστική νόσο σε κάποια φάση της ζωής τους. Η αιτιολογία είναι άγνωστη, αλλά η ινοκυστική αλλαγή του μαστού εξαρτάται σαφώς από τις ορμόνες.

Γι αυτό και τα συμπτώματά της επιτείνονται στη δεύτερη φάση κάθε κύκλου. Οι ινοκυστικοί μαστοί εμφανίζουν κυστική διεύρυνση των λοβίων, αλλά και μια άμορφη πάχυνση του αδένα που οφείλεται στην υπερβολική ανάπτυξη ινώδους ιστού.

Τα αντισυλληπτικά μπορούν να ελαττώσουν τα συμπτώματα αλλά άλλες ορμονικές θεραπείες αντίθετα, μπορούν να τα αυξήσουν. Σημαντική βελτίωση και ύφεση των συμπτωμάτων παρατηρείται στην εμμηνόπαυση. Είναι ιδιαίτερα σημαντικό να
γνωρίζουμε ότι η ινοκυστική νόσος δεν αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του μαστού, αλλά λόγω των πολλών ψηλαφητών ευρημάτων μπορεί να δυσκολεύει την αυτοεξέταση αλλά και τον εξετάζοντα γιατρό. Η ψηφιακή μαστογραφία και
το υπερηχογράφημα βοηθούν ιδιαίτερα την διερεύνηση του ινοκυστικού μαστού. Δεν απαιτείται κάποια ειδική θεραπεία για την ινοκυστική νόσο. Ήπια αναλγητικά και υποστηρικτικός στηθόδεσμος βοηθούν στην ανακούφιση όταν τα συμπτώματα γίνονται εντονότερα.

ΑΔΕΝΩΣΗ

Η αδένωση είναι η καλοήθης υπερπλασία του επιθηλίου των λοβιδίων του μαζικού αδένα και απαντάται συνήθως στις προεμμηνοπαυσιακές γυναίκες. Η αδένωση συνήθως συνυπάρχει με υπερπλασία του ινώδους συνδετικού ιστού γύρω από τα λόβια. Τότε ονομάζεται σκληρυντική αδένωση. Η παρουσία αδένωσης δεν σημαίνει ότι υπάρχει μεγαλύτερη πιθανότητα ή προδιάθεση για εμφάνιση καρκίνου του μαστού. Λόγω της ινώδους υπερπλασίας, απεικονιστικά, εμφανίζονται περιοχές
μεγαλύτερης πυκνότητας, ενίοτε δε και λεπτές διάσπαρτες αποτιτανώσεις. Αυτές οι μικροαποτιτανώσεις είναι συνήθως σημειακές, στρογγυλές ή και κοκκωδεις, με ομαλά όρια και μπορεί να εντοπίζονται ετερόπλευρα ή και αμφοτερόπλευρα.
Συνήθως όμως οι αλλοιώσεις είναι διάσπαρτες και αφορούν και τους δυο μαστούς. Οποιαδήποτε ασυμμετρία παρατηρηθεί κατά το συγκριτικό έλεγχο των μαστών, θα πρέπει να μελετάται προσεχτικά λόγω της πιθανής εμφάνισης κακοήθειας.

ΘΗΛΩΜΑΤΩΣΗ

Η θηλωμάτωση είναι πολύ συχνή και μπορεί να αφορά το σύνολο (πολλαπλή θηλωμάτωση) ή και τμήμα (απλή θηλωμάτωση) του μαζικού αδένα. Ιστολογικά χαρακτηρίζεται από την διάταση των πόρων και την επιθηλιακή υπερπλασία τους
ενώ στην κλινική εξέταση δεν υπάρχουν ιδιαίτερα ευρήματα. Απεικονιστικά δεν υπάρχουν ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της νόσου. Συνήθως παρατηρούνται διάσπαρτα, περιοχές αυξημένης πυκνότητας καθώς επίσης και διάσπαρτες μικροαποτιτανώσεις. Η διαφορική διάγνωσή της πολλαπλής θηλωμάτωσης από το μονήρες θήλωμα ή το θηλώδες καρκίνωμα, αν χρειαστεί να γίνει, μπορεί να γίνει μόνο με τη γαλακτογραφία. Αυτή γίνεται με έγχυση σκιαστικού στους γαλακτοφόρους πόρους. Με τη γαλακτογραφία παρατηρούνται πιθανές ελλειμματικές εικόνες στους κύριους γαλακτοφόρους πόρους, χαρακτηριστικές των θηλωμάτων.

ΕΝΔΟΠΟΡΩΔΕΣ ΘΗΛΩΜΑ

Όταν η ενδοπορώδης υπερπλασία αυξηθεί σημαντικά σε σημείο που να είναι ορατή και μακροσκοπικά, τότε η τοπική αυτή υπερπλασία ονομάζεται ενδοπορώδες θήλωμα. Το θήλωμα αυτό εντοπίζεται συνήθως στον οπισθοθηλαίο χώρο και συνοδεύεται από ροή ορώδους ή και οροαιματηρού υγρού. Η διάγνωση μπορεί να γίνει με υπερηχογράφημα και οδηγούμενη με υπέρηχο βιοψία με βελόνα αλλά κυρίως με τη γαλακτογραφία στην οποία, όπως και στην πολλαπλή θηλωμάτωση, θα δούμε
μονήρη ελλειμματική εικόνα που θα αντιστοιχεί στο ενδοπορώδες θήλωμα. Αυτό το εύρημα επιτρέπει τη διαφορική διάγνωση του καλοήθους ενδοπορώδους θηλώματος από το πορώδες καρκινωματώδες θήλωμα. Από τη στιγμή που θα διαγνωστεί το ενδοπορώδες θήλωμα συνήθως αφαιρείται εντελώς μαζί με μικρό μέρος από τους περιβάλλοντες ιστούς.

ΙΝΟΑΔΕΝΩΜΑ


Τα ινοαδενώματα είναι οι πιο συνηθισμένοι καλοήθεις όγκοι του μαστού. Συνήθως εμφανίζονται μετά την εφηβεία και συχνότερα μεταξύ 20 και 30 ετών. Μπορεί βέβαια να ανιχνευθούν και μετά την εμμηνόπαυση αλλά μάλλον σε αυτές τις περιπτώσεις προϋπήρχαν και απλά έγιναν εμφανή μετά την λιπώδη υποστροφή του αδένα. Είναι ορμονοεξαρτώμενοι όγκοι με οιστρογονικούς υποδοχείς και μπορεί να παρουσιάζουν ελαφρά αύξηση του μεγέθους τους στο τέλος κάθε κύκλου.
Αποτελούνται από ινώδη και αδενικό ιστό και περιβάλλονται από ινώδη κάψα. Με τα χρόνια αυξάνουν το μέγεθός τους, συνήθως αργά αν και πολλά ινοαδενώματα υποστρέφουν ή παλινδρομούν με την πάροδο της ηλικίας. Στη διάρκεια της εγκυμοσύνης είναι πιθανή η αύξηση του μεγέθους τους, χωρίς όμως αυτό να δημιουργεί ανησυχία. Η πιθανότητα μεταβολής ή κακοήθους εξαλλαγής των ινοαδενωμάτων είναι ασυνήθης, όπως και η συνύπαρξη ινοαδενώματος και καρκίνου.

Στην ψηλάφηση τα ινοαδενώματα είναι όγκοι με σκληρή σύσταση, είναι κινητά και συνήθως ανώδυνα. Τα ινοαδενώματα μπορεί να είναι μονήρη ή και πολλαπλά, στον έναν ή και στους δύο μαστούς. Με την πάροδο της ηλικίας μερικές φορές μπορεί να εμφανίζουν εστιακές αποτιτανώσεις, οι οποίες όμως είναι εύκολο να διαφοροδιαγνωστούν από άλλες ‘ύποπτες’ μικροαποτιτανώσεις λόγω της σαφούς παρουσίας της κάψας του ιναδενώματος.

Ιδιαίτερη θεραπεία για τα ιναδενώματα δεν χρειάζεται. Η χειρουργική εξαίρεσή τους μπορεί να προταθεί όταν αυτά διπλασιάζουν ή και τριπλασιάζουν το μέγεθός τους σε μικρό χρονικό διάστημα, προκαλώντας δυσμορφία ή και πόνο και φυσικά αγωνία με την παρουσία τους.

ΛΙΠΩΜΑ

Ο μαστός είναι αδένας που, ανεξάρτητα από την ηλικία ή τη σωματοδομή, περιβάλεται από λιπώδη ιστό. Ουσιαστικά ο μαζικός αδένας βρίσκεται μέσα σε κυτταρολιπώδη ιστό και μερικές φορές μάλιστα, αυτές οι λιπωματώδεις μάζες περιβάλλονται από ινώδη κάψα σχηματίζοντας τα λιπώματα. Το λίπωμα στην ψηλάφηση εμφανίζεται σαν κινητή και
ελαστική, σφαιρική ή ωοειδής μάζα. Χαρακτηριστικό γνώρισμα του λιπώματος είναι η ομαλή παρυφή του που το αφορίζει σαφώς από τα αδενικά στοιχεία.

ΚΥΣΤΕΙΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ


Ένα πολύ συχνό εύρημα στους μαστούς είναι οι κύστεις. Συνήθως εμφανίζονται σε κάθε ηλικία αλλά είναι συχνότερες μεταξύ 35 και 50 ετών, αλλά είναι δυνατόν να εμφανιστούν ακόμη και σε νεαρές γυναίκες. Η ανάπτυξη των κύστεων σταματά με την εμμηνόπαυση. Αρκετές φορές όμως εμφανίζονται κύστεις και μετά από την εμμηνόπαυση, ιδιαίτερα σε γυναίκες που παλιότερα είχαν κάνει θεραπεία με οιστρογόνα. Οι κύστεις στους μαστούς συνυπάρχουν με αδένωση αφού τότε οι διατεταμένοι πόροι των λοβιδίων καλύπτονται από ατροφικό επιθήλιο. Οι κύστεις, μονήρεις ή πολλαπλές μπορεί να είναι ασυμπτωματικές ή και επώδυνες κατά την κλινική εξέταση. Διαγνωστική μέθοδος εκλογής για τις κύστεις του μαστού είναι το υπερηχογράφημα με 3D/4D και Doppler. Και στη μαστογραφία η μεγάλη μονήρης κύστη απεικονίζεται σαν μια στρογγυλή ή ωοειδής ομοιογενής σκίαση με σαφή όρια. Οι μικρότερες όμως κύστεις που αναπτύσσονται σε ‘πυκνούς΄ μαστούς με ινοκυστική αλλοίωση, στη μαστογραφία εμφανίζονται ασαφείς με συνέπεια η διαφορική διάγνωσή τους από άλλες παθήσεις να είναι δύσκολη. Εδώ τη λύση δίνει το υπερηχογράφημα.

Αν μάλιστα ζητηθεί, με τους υπερήχους γίνεται οδηγούμενη παρακέντηση της κύστης για την κυτταρολογική εξέταση του υγρού της. Αν το υγρό της κύστης είναι αιμορραγικό τότε σχεδόν σίγουρα, υπάρχουν θηλωματώδεις προσεκβολές στο εσωτερικό του τοιχώματός της. Συνήθως οι κύστεις δεν χρειάζονται καμιά θεραπευτική αντιμετώπιση. Ενδείξεις για την χειρουργική αφαίρεση μιας κύστης υπάρχουν όταν τα όρια της κύστης είναι ασαφή ή όταν το υγρό της παρακέντησης είναι αιμορραγικό και παραπέμπει σε θηλωματώδεις προσεκβολές της εσωτερικής επιφάνειας της κάψας της.

© ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΠΙΡΗΣ – ΓΕΝΙΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *